Ontwerpkeuzes

1. Inleiding¶

Dit artikel beschrijft de ontwerpkeuzes die worden toegepast bij het ontwerpen, opstellen, beheren en doorontwikkelen van het iWlz-netwerkmodel. Deze ontwerpkeuzes vormen de architectuurprincipes waarop het netwerkmodel is gebaseerd.

De ontwerpkeuzes sluiten aan bij de Uitgangspunt uit het informatiemodel van het iWlz-netwerkmodel en bij de randvoorwaarden die in het voorgaande artikel zijn beschreven. Waar mogelijk zijn de onderlinge relaties tussen ontwerpkeuzes, uitgangspunten en randvoorwaarden expliciet toegelicht.

Hieronder zijn per ontwerpkeuze de belangrijkste kenmerken beschreven. Ook is aangegeven hoe deze binnen het iWlz-netwerkmodel concreet worden uitgewerkt in de vorm van bijbehorende keuzes en invullingen.

2. Ontwerpkeuzes¶

O01 Cliënten hebben een sterke informatiepositie (momenteel buiten scope)¶

In het iWlz-netwerk wordt de informatiepositie van de cliënt verbeterd. Doordat zij inzicht krijgen in de gegevens die over hen zijn vastgelegd in het netwerk. Ook kunnen zij gegevens delen waar zij zelf eigenaar van zijn. Zoals: contactgegevens, of gegevens over contactpersonen.

O02 Gemeenschappelijke taal en gemeenschappelijke terminologie¶

Deelnemers aan het iWlz-netwerk maken onderling gebruik van een gemeenschappelijke taal en gemeenschappelijke terminologie. Deze worden vastgelegd in het afsprakenstelsel.

O03 Data blijft bij de bron¶

De data blijft bij de bron, onder de verantwoordelijkheid van de bronhouder, voor een veilig en vertrouwd informatiestelsel waarin het voor cliënten en deelnemers transparant is welke bronhouders welke gezondheidsgegevens registreren en wie het raadpleegt.

O04 Gelijk speelveld voor alle leveranciers¶

Een duurzaam informatiestelsel vereist afspraken over het gebruik van standaarden, niet over het gebruik van een product of dienst. Op deze manier ontstaat een gelijk speelveld voor alle leveranciers en kan iedere organisatie haar eigen leveranciers voor het implementeren van de standaarden kiezen.

O05 Groeimodel¶

Een informatiestelsel is duurzaam wanneer het relevant is en blijft. Om dit te bereiken is het nodig om de complexiteit van meerdere standaarden te omarmen en verandering en innovatie door middel van een groeimodel een plek te geven.

O06 Enkelvoudig registreren, meervoudig gebruiken¶

Data wordt enkelvoudig geregistreerd bij de bron en vervolgens beschikbaar gesteld voor meervoudig gebruik in verschillende toepassingen. Hiervoor hanteert het informatiestelsel de FAIR-data principes.

O07 Data is machineleesbaar¶

In een duurzaam informatiestelsel is data machineleesbaar. Machines begrijpen de data zonder daarbij de leesbaarheid van deze data voor mensen uit het oog te verliezen. Dit opent de mogelijkheden van data-analyse en data-science.

O08 Federatief samenwerken aan afspraken voor data en voor services¶

In een duurzaam informatiestelsel wordt door (vertegenwoordigers van) de verschillende deelnemers federatief samengewerkt aan afspraken voor data en voor services. Alle deelnemers implementeren deze afspraken en zijn aanspreekbaar op het nakomen van de afspraken en de kwaliteit van de implementatie.

O09 Open internationale standaarden¶

Semantische en technische interoperabiliteit wordt in een duurzaam informatiestelsel gerealiseerd door te kiezen voor open internationale standaarden en heldere afspraken te maken over de wijze waarop deze worden ingezet. Iedere deelnemer aan het stelsel moet voldoen aan de standaarden en nadere specificaties die zijn afgesproken.

O10 iWlz-netwerkmodel maakt waar mogelijk gebruik van generieke functies¶

Voor de overgang naar het iWlz-netwerkmodel zijn de generieke functies een cruciale bouwsteen. Deze functies vormen de basis voor veilige, betrouwbare en gestandaardiseerde gegevensuitwisseling binnen de zorg. Daarom werkt het iWlz-Actieprogramma nauw samen met het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) om zo goed mogelijk aan te sluiten op de landelijke ontwikkeling van deze generieke functies. De generieke functies worden gefaseerd ontwikkeld. De huidige versie richt zich op Plateau 1 van de Nationale Visie en Strategie (NVS). In Plateau 2 worden de functies verder uitgebreid en geschikt gemaakt voor bredere gegevensuitwisselingen, waaronder die in het kader van het Actieprogramma iWlz.

Zodra de generieke functies beschikbaar zijn, zal het iWlz-netwerkmodel hier zo snel mogelijk op aansluiten. Het Actieprogramma neemt actief deel aan de overleggen over deze ontwikkeling en volgt de voortgang nauwgezet.

Daarnaast wordt binnen het programma aandacht besteed aan het harmoniseren van de inhoud en vorm van afsprakenstelsels. Dit gebeurt in samenhang met de andere stelsels die in het kader van Twiin als Landelijk Vertrouwensstelsel (LVS) samenwerken. Op deze manier wordt geborgd dat het iWlz-netwerkmodel aansluit bij landelijke standaarden en ontwikkelingen, en toekomstbestendig blijft binnen het bredere zorginformatielandschap.

O11 Vertrouwen door gebruik van cryptografie¶

In de zorg worden gegevens in de basis uitgewisseld tussen een bronhouder en een afnemer. Het realiseren van de juiste mate van vertrouwen tussen de bronhouder en de afnemer is daarbij essentieel. Alleen wanneer sprake is van de juiste mate van vertrouwen, kunnen gegevens op een veilige en verantwoorde manier en conform wet- en regelgeving worden uitgewisseld. Ter illustratie: Vanuit de bronhouder bekeken zijn o.a. de volgende vragen relevant om te kunnen bepalen of sprake is van de juiste mate van vertrouwen:

• Wat is de identiteit van de organisatie die gegevens wil afnemen?
• Treedt het afnemende systeem op als verwerker van de organisatie die gegevens wil afnemen?
• Is er sprake van een grondslag op basis waarvan de organisatie die gegevens wil afnemen de gevraagde gegevens mag verwerken?

Om de juiste mate van vertrouwen tussen de bronhouder en de afnemer te realiseren zijn op dit soort vragen antwoorden met een voldoende mate van zekerheid nodig.

Het realiseren van vertrouwen vindt plaats met een combinatie van technologie en organisatorische afspraken. De balans tussen deze twee kan per gegevensuitwisseling verschillen. Omwille van schaalbaarheid, betaalbaarheid, beveiliging en privacy is het prettig als vertrouwen voor het leeuwendeel kan worden gerealiseerd op basis van technologie en zo min mogelijk afhankelijk is van organisatorische afspraken.

Voor het realiseren van vertrouwen op basis van technologie wordt cryptografie toegepast. Het toepassen van cryptografie vereist een public key infrastructure (PKI). Traditioneel is een PKI geïmplementeerd met certificaten van een certificaatautoriteit (CA), bijvoorbeeld PKIoverheid of VECOZO. Een alternatief is een decentrale public key infrastructure (DPKI). Hierin zijn de publieke sleutels gepubliceerd in een andere voorziening waarmee het noodzakelijke vertrouwen kan worden geborgd.

O12 Veilige gegevensuitwisseling door afspraken en derdenverklaringen¶

De uitwisseling van gegevens tussen deelnemers moet veilig zijn. Dat wordt gerealiseerd door enerzijds afspraken over standaarden voor bijvoorbeeld de versleuteling van het verkeer en anderzijds door afspraken over de softwareleveranciers die voldoen aan die afspraken. Een derdenverklaring van een auditor dat een softwareleverancier voldoet aan de vereiste afspraken in het kader van veilige gegevensuitwisseling kan dit vertrouwen geven.

O13 De betrouwbaarheid van verklaringen wordt verzekerd door afspraken¶

Gegevens over deelnemers aan het iWlz-netwerkmodel moeten betrouwbaar zijn om te kunnen worden hergebruikt. Daarom zijn afspraken nodig om de betrouwbaarheid van verklaringen over gegevens over deelnemers te kunnen garanderen. Een zogenaamde ‘verzekeraar van betrouwbaarheid’ maakt inzichtelijk welke verklaringen uitgegeven mogen worden door welke organisaties of personen door een registratie van ‘bevoegde uitgevers van verklaringen’ te publiceren. Elektronische handtekeningen op basis van cryptografie borgen dat de herkomst van een verklaring naar een bevoegde uitgever van verklaringen getraceerd kan worden en daarmee dat de verklaring verifieerbaar betrouwbaar is.